W terminologii sztuk pi\u0119knych wertykalizm definiowany jest jako zasada kompozycyjna dzie\u0142a polegaj\u0105ca na specjalnym podkre\u015blaniu kierunk\u00f3w osi pionowych oraz zaniechaniu wyra\u017anych akcent\u00f3w i podzia\u0142\u00f3w w planie horyzontalnym. Taka organizacja przestrzenna, oparta na klasycznej opozycji g\u00f3ra\u2013d\u00f3\u0142, z zasady niesie ze sob\u0105 znamienn\u0105, archetypow\u0105 symbolik\u0119, kt\u00f3ra j\u0119zykiem obrazowym wyra\u017ca tre\u015bci religijne i do\u015bwiadczenie warto\u015bci (Mircea Eliade), czego mniej lub bardziej dobitne przyk\u0142ady mo\u017cna znale\u017a\u0107 zar\u00f3wno w sztuce \u015bredniowiecza (gotyk), jak i we wsp\u00f3\u0142czesnej popkulturze. <\/p>\n\n\n\n
Badacze symboliki wertykalnej czerpi\u0105 mi\u0119dzy innymi z rozpozna\u0144 antropologii kulturowej, religioznawstwa, mitoznawstwa, psychologii, socjologii, akcentuj\u0105c jej wzgl\u0119dn\u0105 uniwersalno\u015b\u0107 (wskazuj\u0105 na podobie\u0144stwo wertykalnych znak\u00f3w oraz ich funkcji w r\u00f3\u017cnych kulturach i epokach) oraz formu\u0142uj\u0105 hipotezy dotycz\u0105ce zakorzenienia wertykalnych wyobra\u017ce\u0144 w pewnych aspektach og\u00f3lnoludzkiego do\u015bwiadczenia, co czyni\u0142oby je czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko kwesti\u0105 kulturowej konwencji.<\/p>\n\n\n\n
(\u2026) Ufam, \u017ce si\u00f3dmy tom cyklu Interdyscyplinarne Kategorie Kulturoznawstwa oka\u017ce si\u0119 wszechstronnie inspiruj\u0105cy i zainicjuje dalsze badania nad opozycj\u0105, kt\u00f3ra \u2013 co twierdz\u0119 z ca\u0142ym przekonaniem \u2013 zdaje si\u0119 mie\u0107 fundamentalne znaczenie dla kultury”. (Z Wprowadzenia<\/em>)<\/p>\n\n\n\n