Wertykalizm w kulturze

"W terminologii sztuk pięknych wertykalizm definiowany jest jako zasada kompozycyjna dzieła polegająca na specjalnym podkreślaniu kierunków osi pionowych oraz zaniechaniu wyraźnych akcentów i podziałów w planie horyzontalnym. Taka organizacja przestrzenna, oparta na klasycznej opozycji góra–dół, z zasady niesie ze sobą znamienną, archetypową symbolikę, która językiem obrazowym wyraża treści religijne i doświadczenie wartości (Mircea Eliade), czego mniej lub bardziej dobitne przykłady można znaleźć zarówno w sztuce średniowiecza (gotyk), jak i we współczesnej popkulturze. 

Badacze symboliki wertykalnej czerpią między innymi z rozpoznań antropologii kulturowej, religioznawstwa, mitoznawstwa, psychologii, socjologii, akcentując jej względną uniwersalność (wskazują na podobieństwo wertykalnych znaków oraz ich funkcji w różnych kulturach i epokach) oraz formułują hipotezy dotyczące zakorzenienia wertykalnych wyobrażeń w pewnych aspektach ogólnoludzkiego doświadczenia, co czyniłoby je czymś więcej niż tylko kwestią kulturowej konwencji.

(…) Ufam, że siódmy tom cyklu Interdyscyplinarne Kategorie Kulturoznawstwa okaże się wszechstronnie inspirujący i zainicjuje dalsze badania nad opozycją, która – co twierdzę z całym przekonaniem – zdaje się mieć fundamentalne znaczenie dla kultury". (Z Wprowadzenia)

ZOBACZ SPIS TREŚCI