Bezpieczeństwo kulturowe - kwestie teoretyczne i wybrane aspekty. Tom 1

Bezpieczeństwo kulturowe to pojęcie, które pojawiło się stosunkowo niedawno, jednak kwestie wchodzące w jego zakres – ochrona tożsamości i ochrona dziedzictwa kulturowego – towarzyszą człowiekowi niemal od zarania dziejów. Wszak nieodłączną częścią wojen i konfliktów były grabieże i niszczenie dóbr kultury należących do przeciwnika, zaś zwycięzcy niejednokrotnie posuwali się do unicestwienia kultury podbitych narodów. (…)

Badacze definiujący bezpieczeństwo kulturowe wskazują, że jego istotą jest dążenie do ochrony tożsamości i dziedzictwa kulturowego oraz możliwość jego rozwoju, który jest stymulowany m.in. poprzez czerpanie (świadome) z innych kultur. Konieczne jest więc otwarcie na inne kultury i tolerancja, ale również świadomość zagrożeń, które mogą wynikać z braku ograniczeń w sięganiu po obce wzorce kulturowe. (…)

W tomie przyjęto, że bezpieczeństwo kulturowe „odnosi się do dwóch podstawowych kategorii – identyfikacji kulturowej oraz dziedzictwa kulturowego. Jest to stan, kiedy stworzone są warunki dla zachowania tożsamości (kulturowej) oraz dla zachowania i rozwoju dziedzictwa kulturowego, a wszystko to w konfrontacji z wyzwaniami, jakie stwarza oddziałujące na dany podmiot i zmienne w swej istocie środowisko zewnętrzne”. Na bezpieczeństwo kulturowe w dużym stopniu składają się czynniki niemierzalne, o subiektywnym charakterze, wpływające jednak na określenie, które z symboli i treści kulturowych oraz jaka część dziedzictwa kulturowego są szczególnie ważne dla zachowania bezpieczeństwa kulturowego i tożsamości, a także jakie są jego zagrożenia. Są to czynniki historyczne, kulturowe, polityczno-ekonomiczne, demograficzne. Jednak zawsze istnieje niezmienny rdzeń kulturowy, zbiór symboli i tradycji utrwalonych społecznie, obiekty o żywotnym dla danej kultury znaczeniu, o fundamentalnej roli dla zachowania bezpieczeństwa kulturowego. (…)

W prezentowanej monografii podjęto próbę analizy bezpieczeństwa kulturowego, ukazując jego wieloaspektowość. Opracowanie składa się z dwóch części. W części pierwszej czytelnik znajdzie ramy teoretyczne (istota i model bezpieczeństwa kulturowego, sektoryzacja, bezpieczeństwo ontologiczne, fundamenty ideowe), w części drugiej – zastosowania (państwo, organizacje międzynarodowe, religia, demografia, mniejszości), co odpowiada ujęciu bezpieczeństwa kulturowego na przecięciu tożsamości i dziedzictwa.(z Wprowadzenia) 

ZOBACZ SPIS TREŚCI